Baza wiedzy

Wynagrodzenia od wypożyczeń bibliotecznych

20 listopada 2015 r. weszła w życie większość przepisów tzw. dużej nowelizacji prawa autorskiego, która wprowadza m.in. wynagrodzenia dla twórców z tytułu wypożyczeń bibliotecznych (public lending right, PLR). Ponieważ przepis ten dotyczy także tłumaczy – i budzi wiele pytań w środowisku – pragniemy uporządkować informacje, które mamy do tej pory.

Komu będą przysługiwać wynagrodzenia z tytułu wypożyczeń bibliotecznych?

Polskim pisarzom, tłumaczom, ilustratorom (grafikom, plastykom, fotografom) oraz wydawcom. Zagraniczni twórcy nie będą wynagradzani w ramach tego systemu.

Jaka kwota zostanie wyznaczona twórcom i wydawcom?

Suma przeznaczona każdego roku na wynagrodzenia z tytułu PLR będzie równowartością 5% kwoty wydanej na zakupy biblioteczne w roku poprzednim. Dla przykładu według danych za rok 2012 środki na wynagrodzenia za wypożyczenia biblioteczne wyniosłyby ok. 3,6 mln zł. Kwoty przysługujące z tytułu wypożyczeń będą również zależeć od liczby podmiotów, które zgłoszą chęć ich otrzymywania.

Skąd będą pochodzić te środki?

Z Funduszu Promocji Kultury, tj. z podatków od gier hazardowych. Kosztów nie poniosą same biblioteki ani korzystający z nich czytelnicy.

Jak zostaną podzielone pieniądze?

25% całej puli przypadnie wydawcom, a 75% – twórcom. Tłumacze na język polski otrzymają 30% kwoty, jaka przysługiwać będzie autorom utworów oryginalnych w języku polskim. W ramach systemu solidarnościowego maksymalne wynagrodzenie wypłacone jednej osobie wyniesie pięciokrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Wynagrodzenie nie zostanie wypłacone danemu twórcy, jeśli nie przekroczy jednej dwusetnej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Na jakiej podstawie obliczane będą wynagrodzenia?

Wynagrodzenie będzie proporcjonalne do liczby użyczeń egzemplarzy utworów przez biblioteki publiczne obowiązane do przekazywania informacji dotyczących tych użyczeń (dotyczy to wyłącznie użyczeń do domu, a nie udostępnień na miejscu).

Czy uprawnieni do otrzymania wynagrodzeń będą jedynie twórcy (pisarze, tłumacze), którzy nie przenieśli praw majątkowych do utworu na wydawcę?

Nie. Uprawnienie do otrzymywania wynagrodzeń za wypożyczenia biblioteczne wynikać będzie z samego autorstwa utworu, a więc z niezbywalnych praw osobistych.

Co trzeba zrobić, żeby otrzymywać wynagrodzenie z PLR?

Należy złożyć odpowiedniej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi oświadczenie  o woli otrzymywania wynagrodzenia za użyczanie. Ogłoszony przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego przetarg wygrało Stowarzyszenie Autorów i Wydawców Copyright Polska. Na jego stronie dostępny jest formularz do rejestracji. Formularz  trzeba wypełnić, wydrukować, podpisać i odesłać do Copyright pocztą. UWAGA! Aby otrzymać wynagrodzenie za wypożyczenia z 2015 r. należy złożyć oświadczenie do 31 sierpnia 2016 roku. Oświadczenie złożone po tym terminie będzie uprawniać do wynagrodzenia za wypożyczenia począwszy od 2016 r.

Kiedy należy się spodziewać pierwszych wynagrodzeń?

Już w tym roku. Pierwszym okresem, za który naliczane będą należności, jest rok 2015.

Czy formularz należy wypełniać i składać co roku?

Nie, chyba że będziemy chcieli dodać  kolejne tytuły.

Jakie dane należy przedstawić?

Copyright Polska przygotowało listę niezbędnych danych i informacji, które należy przygotować na temat wszystkich książek, za które jesteśmy uprawnieni do otrzymywania wynagrodzenia. Dostępne są również odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.

Jak sprawdzić, czy nasze książki są wypożyczane?

Można to sprawdzić na stronie szukamksiazki.pl. Należy jednak wziąć pod uwagę, że Copyright Polska uwzględnia dane z wybranej próby bibliotek, nie ze wszystkich bibliotek w kraju. Wyniki z szukamksiazki.pl można więc traktować jedynie orientacyjnie.

Co w przypadku współautorstwa przekładu?

Tłumacze książek przełożonych wspólnie z innymi osobami muszą ocenić swój procentowy udział w przekładzie, a także przedstawić skany i kopie umów wydawniczych na te tłumaczenia. Uwaga! Nie narusza to zapisanych w niektórych umowach klauzul o ich poufności. Poufność w tym przypadku nie obejmuje bowiem sytuacji, gdy ujawnienie treści umowy jest niezbędne dla wykonania prawnie nałożonego obowiązku (np. gdy wglądu do umowy zażąda uprawniony organ) bądź uzyskania prawem przewidzianego prawa (np. gdy chcemy wystąpić z powództwem o ochronę praw autorskich). Jednocześnie Copyright Polska zaznacza, że skany umów są potrzebne jedynie na potwierdzenie autorstwa i stopnia udziału w przekładzie. Dane wrażliwe czy poufne mogą zostać zaczernione.

Skąd dowiedzieć się więcej?

STL będzie na bieżąco informowało o rozwoju sytuacji i aktualizowało niniejszy dokument. Osoby zainteresowane otrzymywaniem informacji bezpośrednio od Copyright Polska mogą wypełnić i podpisać  formularz kontaktowy oraz wysłać go na następujący adres:

SAiW Copyright Polska
ul. Sarego 2
31-047 Kraków

Skan wypełnionego dokumentu można dodatkowo przesłać na adres: biuro@copyrightpolska.pl.

Ostatnia aktualizacja: 13 sierpnia 2016