Muzeum Pana Tadeusza zaprasza na wydarzenie, które odbędzie w ramach Tygodnia Kultury Węgierskiej. Czego tłumaczymy, a czego nie tłumaczymy na język bratanków – co zostało już przełożone, a czego brakuje i jaki obraz literatury się z tego wyłania? O literaturze polskiej na Węgrzech oraz węgierskiej w Polsce porozmawiają wybitne tłumaczki klasyków i współczesnych autorów: Márta Éles, Irena Makarewicz i Noémi Petneki. Rozmowę poprowadzi Dobromiła Jankowska, tłumaczka, kierowniczka Działu Projektów Literackich w Muzeum Pana Tadeusza.
Gościnie:
Márta Éles – tłumaczy literaturę polską na język węgierski. Studiowała hungarystykę i polonistykę na Uniwersytecie w Budapeszcie. Przez wiele lat była związana z Instytutem Polskim w Budapeszcie, gdzie zarządzała biblioteką, organizowała spotkania literackie i promocje książek. Obecnie jest niezależną tłumaczką literacką, współpracuje również z Wydawnictwem Austeria jako redaktorka przy „Książkach do pisania” o tematyce węgierskiej. Na język węgierski przetłumaczyła m.in. „Książkę” oraz „Bajki dla Idy” Mikołaja Łozińskiego, „Kino Kieślowskiego” Tadeusza Lubelskiego, „Kino i reszta świata” Andrzeja Wajdy oraz książki Józefa Tischnera (m.in. „Krótki przewodnik po życiu”, „Nadzieja mimo wszystko”, „To co najważniejsze”, „Etyka solidarności”). Tłumaczy Jarosława Iwaszkiewicza, ostatnio ukazał się jej przekład „Książki o Sycylii”. Jako stypendystka Wyszehradzkiej Rezydencji Literackiej w Krakowie pracuje nad tłumaczeniem „Podróży do Polski” Iwaszkiewicza.
Irena Makarewicz – urodzona w Warszawie, studiowała w Budapeszcie i w Warszawie. Z wykształcenia enolożka i filozofka, z zamiłowania tłumaczka literatury węgierskiej, od wielu lat zafascynowana osobą i twórczością Sándora Máraiego – przełożyła wiele jego opowiadań („Magia”, „Stara miłość”), powieści („Pokój na Itace”, „Pokrzepiciel”, „Sąd w Canudos”, „Trzydzieści srebrników”, „Rozwód w Budzie”, „Ta prawdziwa, w przygotowaniu” (Csutora), esejów i felietonów („Kronika Niedzielna”, „Szkoła biednych”), a także dzienników podróży „Śladami bogów”, „Porwanie Europy” (w przygotowaniu: „Patrol na Zachodzie”) oraz najsłynniejszą sztukę teatralną tego autora „Przygoda”, wystawioną w Teatrze Polonia w reżyserii Krystyny Jandy oraz w Teatrze Telewizji w reżyserii Jana Englerta; tłumaczyła również utwory Györgya Spiró („Salon Wiosenny”, „Diavolina”) i Dezső Kosztolányiego („Złoty latawiec”), wywiad rzekę z Györgyem Lukácsem („Przeżyte myślenie: życiorys utrwalony na taśmie magnetofonowej”), monografię Tibora Mészárosa („Odyseja XX wieku. Sándor Márai – życie i dzieło”), ponadto wciąż odkrywa dla polskiego czytelnika nieznanych wcześniej węgierskich autorów, takich jak Albert Wass („Czarownica z Funtinel”) czy Gábor Zoltán („Orgia”, niestety tylko we fragmentach), a ostatnio również Miklós Bánffy („Policzone, Trylogia siedmiogrodzka”, w przygotowaniu tom drugi: „Zważone”). Wielokrotna stypendystka węgierskich instytucji kultury, nagrodzona także przez Fundację Milána Füsta przy Węgierskiej Akademii Nauk. Członkini Kapituły Nagrody Literackiej im. Marka Nowakowskiego. Odznaczona Węgierskim Srebrnym Krzyżem Zasługi oraz Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Noémi Petneki – ukończyła latynistykę i polonistykę na Uniwersytecie ELTE w Budapeszcie. Doktorat obroniła na Wydziale Polonistyki UJ. Przełożyła na węgierski m. in. prace naukowe, listy i dokumenty związane z życiem Chopina, „Opowiadania bizarne” Olgi Tokarczuk, wiersze Bolesława Leśmiana, reportaż Hanny Krall, dramat Artura Pałygi. Pracuje w branży tłumaczeniowej i księgarskiej. Była „polskim głosem” węgierskich pisarzy i pisarek na licznych targach i festiwalach. Otrzymała Stypendium Miasta Krakowa na książkę „A szabadság útjai. Lengyel női szerzők a kezdetektől az irodalmi Nobel-díjakig” („Drogi wolności. Polskie autorki od początków po literackie Nagrody Nobla”, Kalligram, 2025). To dzieło popularnonaukowe wypełnia ogromną lukę w węgierskiej polonistyce i ma zmienić choć trochę spojrzenie na literaturę, która w tym kraju wciąż powszechnie jest uznawana za domenę mężczyzn.
Prowadząca:
Dobromiła Jankowska – tłumaczka literatury anglojęzycznej między innymi dla wydawnictw Pauza, Agora, Poznańskie, Czarne, Marginesy. W latach 2007–2021 koordynatorka Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania. Od 2016 roku kierowniczka Działu Projektów Literackich (wcześniej Gabinetu Literackiego im. Tadeusza Różewicza) w Muzeum Pana Tadeusza (Ossolineum) we Wrocławiu. Przełożyła ponad dziewięćdziesiąt książek, w tym „Instrukcję dla pań sprzątających” Lucii Berlin, opowiadania Lauren Groff i powieści Sigrid Nunez. W 2020 roku nagrodzona tytułem jednej z 30 Kreatywnych Wrocławia. W 2021 była jurorką Nagrody za Twórczość Translatorską imienia Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Członkini Kapituły Nagrody Ossolineum za Przekład Poetycki.
Muzeum Pana Tadeusza
– Oddział Zakładu Narodowego im. Ossolińskich
Dziedziniec Kamienicy pod Złotym Słońcem
Rynek 6, Wrocław
30 września godz. 17.00
wstęp wolny
Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury objęło wydarzenie patronatem.