Kitagawa Utamaro i in., Ilustrowany wybór owadów, przekład z języka japońskiego Anna Zalewska, w: Francesco Morena, Made in Japan. Fascynujące historie japońskich arcydzieł, przełożyła z języka włoskiego Justyna Kukian, Znak Koncept, Kraków 2026, ISBN 978-83-8427-672-3, s. 143–153.

Ehon mushi erami, czyli Ilustrowany wybór owadów, to książka wydana w Japonii w roku 1788 przez wydawcę Tsutayę Jūzaburō. Piętnaście dwustronicowych ilustracji stworzył słynny Kitagawa Utamaro (1754–1806). Wszystkie przedstawiają owady w ich naturalnym otoczeniu, po dwa na każdej ilustracji, czyli w sumie trzydzieści, a towarzyszą im wiersze ułożone każdy przez innego poetę. Te owady to m.in. pszczoła, gąsienica, pasikonik, wij, turkuć, skorek i inne. Wiersze brzmią tak, jakby same owady je stworzyły, na przykład:

nie jestem skory

by odciąć wspomnienie tej,

którą kochałem

dlatego nazwa „skorek”

wydaje się na wyrost (Katsura no Mayuzumi, 1777–1830)

Kashiwai Hisashi, Kamogawa. Tropiciele smaków. Drugie danie, przekład z języka japońskiego Anna Zalewska, Relacja, Warszawa 2024, s. 192, ISBN 978-83-68021-35-6.

Wspaniały powrót do restauracji pełnej smaków, zapachów i wspomnień.
Mała rodzinna restauracja gdzieś przy bocznej uliczce w Kioto. Nagare Kamogawa, emerytowany policjant, zajmuje się gotowaniem, a jego córka sprawami administracyjnymi. Ale na zapleczu prowadzą jeszcze jedną działalność – poszukują smaków z przeszłości.
Jak smakowało bento z wodorostami, które ojciec przyrządzał synowi do szkoły? Smażony ryż, który przygotowywała mama wziętej modelki? Miska ryżu z tempurą, którym w przeszłości zajadała się gwiazda jednej piosenki?  Pyszna lektura, która rozgrzeje serca i żołądki. (opis wydawcy)

Itō Hiromi, Zabić Kanoko, wybór i przekład z języka japońskiego Anna Zalewska, Biuro Literackie, Kołobrzeg 2024, ISBN 978-83-67706-42-1.

Hiromi Itō – szamanka, feministka, poetka, matka, kobieta wśród kobiet, artystka, kucharka, tłumaczka – wniosła do literatury japońskiej szokująco bezpośrednie spojrzenie na ludzką seksualność i cielesność. Podejmowała takie tematy jak: poród, poronienie, starzenie się, rak, menstruacja, doświadczanie macierzyństwa poprzez ból gryzionych sutek i depresję poporodową. W swoich wierszach autorka sięga do szamanizmu Indian amerykańskich, a w poemacie o przemocy daje głos japońskiej szamance sprzed stu lat. Hiromi Itō mistrzowsko łączy zwyczajne zwroty z terminami anatomicznymi i medycznymi czy nazwami gatunkowymi roślin i owadów, codzienne rozmowy przy stole lub w restauracji sushi – z bezkompromisowymi oskarżeniami wobec toksycznych rodziców i pytaniami o aborcję. Japońska autorka mieszkała m.in. w Polsce, a później w Stanach Zjednoczonych – doświadczenia te sprawiły, że ważna stała się dla niej tematyka migracji, wyobcowania i odnajdywania się pośród ludzi mówiących innymi językami. Tom Zabić Kanoko stanowi wybór z różnych cykli poetyckich Hiromi Itō i przedstawia tę twórczość w całym bogactwie oraz zróżnicowaniu językowym, tematycznym i formalnym.

Hisashi Kashiwai, Kamogawa. Tropiciele smaków (Kamogawa shokudō), przekład z języka japońskiego, Relacja, Warszawa 2023, s. 176, ISBN  978-83-675-5522-7.

Pierwsza część bestsellerowej i niezwykle smakowitej japońskiej serii.
Za jakimi smakami tęsknimy? Co pamiętamy z przeszłości? Czy bardziej brakuje nam niezapomnianej potrawy czy raczej osoby, która nam ją kiedyś przyrządziła lub w której towarzystwie się nią cieszyliśmy?
Mała rodzinna restauracja gdzieś przy bocznej uliczce w Kioto. Nagare Kamogawa, emerytowany policjant, zajmuje się gotowaniem, a jego córka sprawami administracyjnymi. Ale na zapleczu prowadzą jeszcze jedną działalność – poszukują smaków z przeszłości.
Kiedy pojawia się osoba tęskniąca za jednym konkretnym smakiem, detektywi ruszają do akcji, aby odtworzyć danie. Jak to robią? Jak wszyscy detektywi: szukają w przeszłości, sprawdzają i wypytują: kto przyrządzał to danie? Gdzie wtedy mieszkał? W którym sklepie kupował składniki?
Czuła historia nietypowego duetu detektywów i nostalgiczna eksplozja japońskich smaków już od pierwszej strony.

Megumi Iwasa, Pozdrowienia z Wodorostowego Lasu (Oira wa Konbubayashi ni sumu Pukapuka to iimasu), przekład z języka japońskiego , Dwie Siostry, Warszawa 2023, s. 104, ISBN 978-83-8150-424-9.

Sosuke Natsukawa, O kocie, który ratował książki (Hon o mamorō to suru neko), przekład z języka japońskiego, Flow Books, Warszawa 2023, s. 272, ISBN 978-83-240-7379-5

Dla wszystkich, którzy kochają książki i nie chcą, żeby zniknęły

Antykwariat Natsuki to miejsce niezwykłe. Miłośnicy czytania znajdą tu książki z duszą i spokój do lektury. Gdy nieoczekiwanie właściciel przybytku umiera, księgarnię dziedziczy jego nieśmiały i introwertyczny wnuk Rintarō. Wśród uginających się od grubych tomów półek, w przyćmionym świetle i w wirującym kurzu zjawia się gadający kot. Rudy, pręgowany, o szmaragdowych oczach. To on wciąga Rintarō w niebezpieczną grę. Razem wyruszają w podróż przez cztery labirynty, aby uratować ginące książki, odnaleźć sens i radość życia.

Czy tajemnicze spotkania, niezwykła wyprawa i egzystencjalne pytania odmienią życie Rintarō? Czy odkryje, na czym polega nieskończona i nieodgadniona siła miłości? Czy pokona samotność i czy finalnie uratuje książki przed wyginięciem?

Magiczna przyjaźń, filozoficzne pytania, potęga wyobraźni i hikikomori, który kocha czytać.

Bestseller „Timesa” w Wielkiej Brytanii i ulubiona pozycja niezależnych księgarni w USA.

Megumi Iwasa, Pozdrowienia z Uchatkowej Wyspy (Ottottō no Sei chan, genki desu ka?), przekład z języka japońskiego, Dwie Siostry, Warszawa 2023, s. 121, ISBN 978-83-8150-397-6.

Anna Zalewska, O czarnym kocie cesarza i inne opowieści. Koty w dawnej literaturze japońskiej, Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Kraków 2022, s. 160, ISBN 978-83-67025-02-7

Antologia tekstów o kotach, jakie można znależć w klasycznej literaturze japońskiej, od czasów najdawniejszych do połowy XIX wieku. Wszystkie teksty zostały przełożone z oryginałów japońskich i każdy został opatrzony wstępem i wyjaśnieniami.

Megumi Iwasa, Pozdrowienia z Wielorybiego Przylądka (Watashi wa Kujira misaki ni sumu Kujira to iimasu), przekład z języka japońskiego, Dwie Siostry, Warszawa 2022, s. 104, ISBN 978-83-8150-287-0.

Megumi Iwasa, Z pozdrowieniami, żyrafa (Boku wa Afurika ni sumu Kirin to iimasu), przekład z języka japońskiego, Dwie Siostry, Warszawa 2020, s. 104, ISBN 978-83-8150-124-8.

Zabawna minipowieść o niecodziennej korespondencyjnej przyjaźni, która przekracza horyzonty.

Przedstawię Ci pewną żyrafę. A dokładniej: pana Żyrafę.
Żyrafa powiedział mi tak:
– Proszę cię, spisz moją historię.
I dodał, że bardzo chce, by przeczytali ją wszyscy, którzy czują się samotni i którym się nudzi. A także ci, co są ciągle zajęci, bo dzięki temu będą mogli trochę odpocząć.

Żyrafa czuje się samotny na swojej sawannie. Chciałby mieć przyjaciela, z którym rozumiałby się bez słów. A że Pelikan właśnie zaczął świadczyć usługi pocztowe, Żyrafa postanawia napisać list. Do kogo? No… za horyzont! Tak list trafia do Pingwina – i zaczyna się zupełnie wyjątkowa korespondencyjna znajomość.

Błyskotliwa opowieść o tym, że ze słów mogą wyniknąć śmieszne nieporozumienia. Ale przecież liczy się przyjaźń!

Lektura w sam raz dla początkujących czytelników.

Książka stała się międzynarodowym bestsellerem, w Japonii od lat jest lekturą szkolną, a w Niemczech w 2018 roku została nagrodzona prestiżową Deutscher Jugendliteraturpreis.

Miyahara Junji, Inwencja i innowacja. Jak powstało białe oświetlenie? przekład z języka japońskiego, TAiWPN Universitas, Kraków 2019, s. 316, ISBN 97883-242-3463-6, e-ISBN 97883-242-2946-8.

Inwencja i innowacja. Jak powstało białe oświetlenie? skupia się na historii rozwoju różnych sposobów oświetlenia powiązanych z czterema innowacjami, dążącymi do uzyskania dziennego światła białego. Milion lat upłynęło od odkrycia przez homo erectus i użytkowania żółtego światła ognia (I innowacja) do wykorzystania przez nas (homo sapiens) jako światła białego wysokotemperaturowych lamp gazowych pod koniec XIX stulecia (II innowacja). Doprowadziło to do szybkiego rozwoju lamp elektrycznych, białych lamp fluorescencyjnych (III innowacja), a ostatecznie białych LED-owych lamp pod koniec XX wieku (IV innowacja). Można oczekiwać, że V innowacja  będzie związana z nieznanymi obecnie jeszcze mechanizmami i pojawi się w połowie XXI stulecia. Innowacje w oświetleniu prowadziły zawsze do zmian w naszym codziennym życiu, nauce, technologii, przemyśle, społeczeństwie i otoczeniu. Białe światło jest specjalnym  kolorem naszego życia.

Miura Taro, Maleńki król (Chiisana ōsama), przekład z języka japońskiego, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa 2018

Współczesna japońska bajka o maleńkim bohaterze, wielkim zmartwieniu i ogromnym szczęściu.
Dawno, dawno temu w pewnym kraju był sobie maleńki król. Mieszkał sam w ogromnym zamku, w którym wszystko było tak wielkie, że król czuł się jeszcze bardziej maleńki i samotny. Aż pewnego dnia postanowił znaleźć wielką miłość…

Akutagawa Ryūnosuke, Ōishi Kuranosuke pewnego dnia (Aru hi no Ōishi Kuranosuke), przekład z języka japońskiego, „Litteraria Copernicana” 4(24)/2017, Toruń, ISSN 1899-315X, s. 161–169.

https://apcz.umk.pl/LC/article/view/LC.2017.069

Kaligrafia japońska. Trzy traktaty o drodze pisma, przekład, wprowadzenie i komentarz Anna Zalewska, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015, ISBN 978-83- 233-3800-0.

Publikację stanowią przekłady trzech najbardziej reprezentatywnych traktatów o kaligrafii: Jubokushō (Komentarz na temat kaligrafii, 1352), Yakaku teikinshō (Sekretne nauki nocnego żurawia, XII w., uważany za pierwsze japońskie dzieło w całości poświęcone kaligrafii) oraz Saiyōshō (Uwagi na temat talentu, 1177). Przełożone traktaty zostały opatrzone bogatym komentarzem i ukazane w szerokim kontekście historyczno-kulturowym.

W Kaligrafii japońskiej znajdują się:

• Informacje o historii pisma i pisania w Japonii.
• Historia sztuki kaligrafii w Japonii oraz jej miejsce w japońskim rozumieniu sztuki i estetyki.
• Przykłady piśmiennictwa poświęconego kaligrafii przed powstaniem traktatów.
• Informacje o autorach dzieł, ich odbiorcach, okolicznościach powstania, oddźwięku i późniejszym piśmiennictwie.
• Wyjaśnienie pojęcia drogi w kulturze japońskiej i w sztukach tradycyjnych (kaligrafia, herbata, poezja i in.).

Książka jest ukazaniem kaligrafii, czyli „drogi pisma” (shodō) nie tylko, jako formy pisarstwa a nawet sztuki, lecz przedstawienie filozoficznej i kulturowej tradycji, z których się ona wywodzi. To pierwsza tego typu książka dostępna w języku polskim.

Bóg szczęścia (Fuku no kami), przekład z języka japońskiego, w: „Litteraria Copernicana”, nr 2(14)/2014, ISSN 1899-315X, s. 360–365.

Siewki (Chidori), przekład z języka japońskiego, w: „Litteraria Copernicana”, nr 2(14)/2014, ISSN 1899-315X, s. 349–359.

https://apcz.umk.pl/LC/article/view/LC.2014.044/4922

Kawakami Hiromi, Sensei i miłość (Sensei no kaban), przekład z języka japońskiego, W.A.B, Warszawa 2013

Tsukiko Ōmachi jest samotną trzydziestoośmioletnią kobietą. Wolne dni przesypia. Regularnie chodzi do baru pana Satoru.

Sensei Harutsuna Matsumoto, były nauczyciel języka japońskiego, dobiega siedemdziesiątki, ale dzięki górskim wędrówkom wciąż jest w doskonałej formie. Kolekcjonuje zużyte baterie, pisze haiku, lubi od czasu do czasu zasmakować hazardu.

Pewnego dnia w barze pana Satoru tych dwoje składa identyczne zamówienie. Od tamtej pory los nieustannie ich ze sobą styka. Z czasem Sensei staje się dla Tsukiko kimś więcej niż tylko życiowym przewodnikiem. A wtedy na horyzoncie pojawia się jej miłość sprzed lat – Takashi Kojima…

Ta książka jest jak lekcja szczęścia. Kawakami pisze o drobnych gestach i niepozornych rzeczach, które rozjaśniają życie.

Kawakami Hiromi, Pan Nakano i kobiety (Nakano furudōgu shōten), przekład z języka japońskiego, W.A.B., Warszawa 2012

Sklep ze starzyzną prowadzony przez pana Nakano i jego siostrę, panią Masayo, to miejsce w równym stopniu nieprzystające do szaleńczo pędzącej rzeczywistości co jego ekscentryczni właściciele. Pan Nakano, pani Masayo, zatrudniona do pomocy Hitomi i jej permanentnie niedoszły chłopak Takeo są jak rodzina i tak jak w rodzinie czasem z rozbrajającą czułością dbają o siebie nawzajem, a czasem nieumyślnie się ranią… Integralną częścią tego świata są stali i przypadkowi klienci sklepu, którzy jakby od niechcenia opowiadają swoje historie, związane zazwyczaj z kupowanymi przedmiotami. Kawakami z właściwą sobie ironią portretuje świat ukrytych uczuć i niespełnionych pragnień, a jej oszczędny styl podnosi codzienne sprawy do rangi wyrafinowanej poezji.

Zbiór z Ogura – po jednym wierszu od stu poetów (Ogura hyakunin isshu), przekład z języka japońskiego, jeżeli p to q, Poznań 2008

Książka zawiera 100 wierszy zapisanych znakami japońskimi, transkrypcję romaji, tłumaczenie na język polski, wprowadzenie i komentarz.

Ogura hyakunin isshu, czyli Zbiór z Ogura – po jednym wierszu od stu poetów zna chyba każdy Japończyk. Jest to antologia wierszy japońskich skompilowana w XIII wieku. Jej przypuszczalny twórca, arystokrata i znawca literatury, Fujiwara no Teika (1162-1241) zgromadził w niej utwory wybitnych poetów, takie, które sam uważał za najpiękniejsze, przy czym, jak wskazuje tytuł zbioru, z twórczości każdego poety wybrał tylko po jednym wierszu.Przez wieki antologię tę studiowano, przepisywano ręcznie – tuszem i pędzelkiem, uczono się jej na pamięć. Obecnie dzieci w szkołach poznają ją na lekcjach literatury narodowej. Zbiór z Ogura stał się też podstawą do popularnej rozrywki, dziś kojarzącej się przede wszystkim z Nowym Rokiem – gry, w której używa się kart z wypisanymi wierszami.

Sen Sōshitsu, O duchu herbaty (Cha no seishin), przekład z języka japońskiego, jeżeli p to q, Poznań 2007

„Japońska droga herbaty to nie tylko umiejętność przyrządzenia smacznego napoju. To sztuka, tradycja, filozofia, etykieta — wszystko to skupione wokół jednej czarki herbaty.
Droga herbaty kultywowana jest w Japonii od kilkuset lat. Sen Genshitsu, spadkobierca rodu Urasenke, pochodzącego w prostej linii od mistrza Sen no Rikyū (XVI w.), żyje w świecie herbaty i jak nikt rozumie, co znaczy kroczyć tą drogą. W książce O duchu herbaty opowiada o istocie filozofii herbaty i o tym w jaki sposób droga ta została ukształtowana.

By wejść do środka pokoju herbacianego, trzeba wśliznąć się przez małe drzwiczki, nijiriguchi. Oddzielony tylko jedną deską drzwi, wewnątrz oczekuje inny świat, daleki od pospolitości.”
(fragment II rozdziału)

Przekład na język polski dwóch pierwszych (z siedmiu) rozdziałów tekstu Nanpōroku, czyli Zapiski z południowych stron, najważniejszego japońskiego tekstu klasycznego dotyczącego chadō, czyli drogi herbaty (na Zachodzie nazywanej „ceremonią herbaty”).

1. Nampōroku, czyli Zapiski z południowych stron, rozdział I, Oboegaki, czyli spisane z pamięci, cz. 1, przekład z jęz. japońskiego, „Silva Iaponicarum”, 2/2004, ISSN 1734-4328, s. 19–37.

http://silvajp.home.amu.edu.pl/Silva%202.pdf

2. Nampōroku, czyli Zapiski z południowych stron, rozdział I, Oboegaki, czyli spisane z pamięci, cz. 2, przekład z jęz. japońskiego, „Silva Iaponicarum”, 3/2005, ISSN 1734-4328, s. 32–50.

http://silvajp.home.amu.edu.pl/Silva%203.pdf

3. Nampōroku, czyli Zapiski z południowych stron, rozdział II, Kai, czyli Spotkania, cz. 1, przekład z jęz. japońskiego, „Silva Iaponicarum”, nr 10, 2006, ISSN 1734-4328, s. 33–68.

http://silvajp.home.amu.edu.pl/Silva%2010.pdf

4. Nampōroku, czyli Zapiski z południowych stron, rozdział II, Kai, czyli Spotkania, cz. 2, przekład z jęz. japońskiego, „Silva Iaponicarum”, nr 11, 2007, ISSN 1734-4328, s. 38–64.

http://silvajp.home.amu.edu.pl/Silva%2011.pdf