Aktualności

List pięciu stowarzyszeń pisarskich (Polska Sekcja IBBY, Polski PEN Club, Stowarzyszenie Pisarzy Polskich, Unia Literacka, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury) do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytutu Książki z prośbą o wspólne zorganizowanie pomocy interwencyjnej dla ukraińskich twórczyń i twórców literatury:

Warszawa, 24 lutego 2022

Szanowni Państwo,

w związku z dzisiejszymi dramatycznymi wydarzeniami, czyli atakiem Rosji na Ukrainę, my, niżej podpisani członkowie zarządów polskich stowarzyszeń pisarzy i tłumaczy, zwracamy się do Państwa z prośbą o pilne podjęcie konkretnych działań, które pomogą ukraińskim pisarzom i tłumaczom.

Proponujemy utworzenie systemu pomocy stypendialnej dla twórców z Ukrainy, którzy znajdują się lub znajdą się w najbliższym czasie na terenie Polski, zarówno w formie dłuższych rezydencji, jak i doraźnych stypendiów i zapomóg, wypłacanych potrzebującym. Myślimy oczywiście o krakowskich rezydencjach Instytutu Książki i warszawskim mieszkaniu Konwickiego, ale może pojawić się potrzeba stworzenia osobnego miejsca.

Z naszego doświadczenia w organizowaniu rezydencji literackich z samorządami miejskimi – które w ubiegłym okresie koncentrowały się na pomocy twórcom z Białorusi – wynika, że taka pomoc ma duże znaczenie. Idealnym rozwiązaniem byłoby oczywiście miejsce w rodzaju Villa Concordia (Bamberg), gdzie twórcy mogą przyjechać na cały rok z rodzinami – takim miejscem mógłby być na przykład pałac w Nieborowie, ale z pewnością Ministerstwo dysponuje całą listą podobnych lokalizacji.

Druga propozycja to utworzenie systemu dofinansowania zamówień na przekłady literatury polskiej na ukraiński i ukraińskiej na polski, które pomógłby ukraińskim pisarzom i tłumaczom zarabiać na życie w czasie, kiedy – z oczywistych względów – miejscowe wydawnictwa nie będą im oferowały pracy. Przekłady, opłacone przez polskie władze, mogłyby się ukazywać online, tak jak to było w przypadku niektórych materiałów tworzonych w Polsce ramach rządowej tarczy covidowej, lub w formie książek drukowanych w Polsce.

Nasze stowarzyszenia oferują wszelką pomoc w tym zakresie, zarówno jeśli chodzi o pomoc w rozpropagowaniu tych – lub innych – programów wśród twórców ukraińskich, jak i w gromadzeniu i ocenianiu wniosków stypendialnych.

Przez ponad trzydzieści lat wolnej Polski i wolnej Ukrainy literatura jest jednym z miejsc, gdzie nasze narody spotykają się najbliżej. Ukraińscy pisarze i pisarki są w Polsce wydawani, nagradzani, zapraszani na pobyty stypendialne, a ich głosy, przenoszone do polszczyzny przez kilka pokoleń znakomitych tłumaczy, były i są dla nas ważne i cenne. Również nasze książki spotykają się z wielką życzliwością ukraińskich tłumaczy i czytelników, a wielu z nas gościło na festiwalach literackich w miastach, na które dziś spadają bomby.

Uważamy, że polskie społeczeństwo ma moralny i polityczny obowiązek udzielenia pomocy zaatakowanemu społeczeństwu ukraińskiemu, a w szczególności my, polska społeczność twórców oraz polskie władze i rządowe agendy zajmujące się kulturą, powinniśmy skierować pomoc bezpośrednio do twórców i ich rodzin. Pamiętamy słowa Stanisława Pigonia o strzelaniu do wroga z brylantów, pamiętamy też, co się z tym brylantem stało. Apelujemy do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Instytutu Książki o stworzenie systemu pomocy, który pozwoli Ukraińcom te brylanty ocalić.

Z wyrazami szacunku

w imieniu Zarządu Polskiej Sekcji IBBY – Anna Czernow
w imieniu Zarządu Polskiego PEN Clubu – Adam Pomorski
w imieniu Zarządu Stowarzyszenia Pisarzy Polskich – Anna Nasiłowska
w imieniu Zarządu Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury – Rafał Lisowski
w imieniu Zarządu Unii Literackiej – Jacek Dehnel