Muzeum Pana Tadeusza we Wrocławiu zaprasza na spotkanie z niezwykłymi językami: koreańskim, afrikaans i albańskim. Spotkanie odbędzie się 8 listopada 2026 (niedziela), godz. 15.00–18.00 w siedzibie Muzeum przy ul. Rynek 6 we Wrocławiu. Wstęp wolny, a liczba miejsc jest ograniczona. Tym razem wydarzenie nie będzie transmitowane online.
Koreański: język tajemnic
Język koreański skrywa przed językoznawcami wiele tajemnic: bywa łączony z rodziną języków ałtajskich, ale jego pokrewieństwo z innymi językami pozostaje nieustalone. Jako część sinofery Korea przez stulecia pozostawała pod silnym wpływem cywilizacji chińskiej. W piśmiennictwie posługiwano się klasyczną chińszczyzną, a do zapisu języka koreańskiego wykorzystywano różne systemy oparte na znakach chińskich. Dopiero z inicjatywy króla Sejonga w XV wieku powstał hangyl – alfabet zaprojektowany tak, by odpowiadał brzmieniu tego języka. Czy wiesz, że kształty koreańskich spółgłosek odzwierciedlają ułożenie narządów mowy podczas ich wymawiania, a kształty samogłosek – symboliczną relację między niebem, ziemią i człowiekiem? W trakcie spotkania zapoznamy się z tajnikami hangylu, przyjrzymy się koreańskiemu słownictwu i wybranym zagadnieniom gramatycznym, a na przykładzie przekładów prozy Han Kang zastanowimy się nad trudnościami, jakie język koreański może stawiać przed tłumaczami na język polski.
Afrikaans: język paradoksów
Język afrikaans jest pełen paradoksów historycznych i dnia dzisiejszego. Jego nazwa akcentuje, że powstał w Afryce (łac. africanus), ale jest w zasadzie językiem zachodniogermańskim. Kojarzony jest z białymi Afrykanerami, ale ponad połowa jego rodzimych użytkowników to kolorowi mieszkańcy RPA. Łączony bywa z apartheidem, ale za wprowadzenie i utrzymanie segregacji w podobnym stopniu „odpowiedzialny” byłby także angielski itp. itd. Na spotkaniu opowiemy o błyskawicznym powstaniu tego języka w ciągu zaledwie stu pięćdziesięciu lat, o teoriach na temat jego genezy, o jego rozwoju i emancypacji, a także o osiągnięciach literatury afrikaans, która również tłumaczona jest na polski. Na przykładach pokażemy, że to język prosty, ale o złożonej historii. Prezentacja będzie okraszona zdjęciami i wykresami, posłuchamy też kolędy w afrikaans i przeczytamy kilka wierszy. Jak przystało na miejsce spotkania, będzie też wątek o inspiracjach Panem Tadeuszem w Afryce Południowej.
Albański: język skała
Z około 7,5 miliona ludzi na świecie, którzy posługują się językiem albańskim, tylko niecałe 2,8 miliona mieszka w granicach współczesnej Albanii jako państwa. Język zaś doskonale oddaje charakter i psychologię jego użytkowników: jest złożony, wielowarstwowy, dźwięczny i rytmiczny, jednocześnie bardzo surowy i dosadny, ale bywa także subtelnie poetycki i bezlitośnie precyzyjny w codzienności. Mimo wpływów kultur i języków sąsiednich imperiów – łaciny, greki, tureckiego czy języków słowiańskich – zachował archaiczny rdzeń i niezwykłą żywotność. Podczas warsztatu opowiemy o gramatyce języka albańskiego i przyjrzymy się powodom, dla których do dziś pozostaje on zagadką dla badaczy. Analizując relację między językiem a mentalnością, spróbujemy zrozumieć, dlaczego w kulturze albańskiej dane słowo, ucieleśnione w koncepcji świętej Besy, posiada moc większą niż wartość ludzkiego życia. Doradzimy też, gdzie w Polsce można posłuchać albańskiego i jakich tłumaczonych z tego języka autorów można poczytać w polskim przekładzie.
Prowadzący:
Koreański
Justyna Najbar-Miller – absolwentka koreanistyki na Uniwersytecie Warszawskim, doktor nauk humanistycznych w zakresie literaturoznawstwa, tłumaczka. Jest członkinią Association for Korean Studies in Europe oraz Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury. Dzięki wsparciu Korea Foundation i Ministerstwa Edukacji Republiki Korei doskonaliła znajomość języka koreańskiego na Uniwersytecie Yonsei oraz studiowała na Uniwersytecie Kyung Hee w Seulu. Od 2011 roku pracuje jako adiunkt na Wydziale Kultur Azji i Afryki (wcześniej Wydziale Orientalistycznym) Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania badawcze obejmują religie Korei, literaturę koreańską i przekład literacki. Przełożyła z języka koreańskiego na polski dzieła takich autorów jak Pak T’ae-wŏn, Kim Ae-ran, Ha Chang-soo i Han Kang. W 2025 roku została uhonorowana przez Literature Translation Institute of Korea główną nagrodą (Grand Prize) za przekład powieści Han Kang pt. Nie mówię żegnaj.
Afrikaans
Jerzy Koch – tłumacz, poeta, niderlandysta i germanista, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz badacz stowarzyszony Uniwersytetu Wolnego Państwa w Bloemfontein (RPA), w latach 1985–2011 związany z Uniwersytetem Wrocławskim. Jest autorem m.in. dwóch tomów Historii literatury południowoafrykańskiej (2004, 2012), tłumaczył też literaturę afrikaans: poezję Ingrid Jonker (1994), Antjie Krog (2017) i Breytena Breytenbacha (2016; 2018) oraz prozę Wilmy Stockenström (2021) i Etienne’a Leroux (2025). W 2005 roku został pierwszym zagranicznym członkiem założonej w 1909 roku Południowoafrykańskiej Akademii Nauki i Sztuki (Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns – the South African Academy of Sciences and Arts). W 2015 otrzymał od Fundacji Afryka Inaczej „aFrykas Roku” w kategorii nauka. Jest autorem dwóch tomów wierszy napisanych w języku afrikaans Pleks van plaas (2020) oraz Polkadraai (2022).
Albański
Rosela Ciko – Albanka mieszkająca w Polsce, ekonomistka, certyfikowana nauczycielka jogi i pasjonatka kultury Bałkanów. Żyje i działa między kulturami – wychowana w Albanii, od lat zakorzeniona w Polsce. Zafascynowana kobiecą perspektywą i mocą opowieści, tworzy przestrzenie do dialogu m.in. poprzez autorskie podróże z jogą do Albanii oraz wydarzenia artystyczne. Organizatorka spotkania „Albania i Kosowo – Okiem Kobiet”. Wierzy, że to właśnie czułe, kobiece historie mają moc budowania mostów między światami.
Więcej o cyklu
Cykl „Tłumacz w muzeum” funkcjonuje w Muzeum Pana Tadeusza (Oddziale Zakładu Narodowego im. Ossolińskich) we Wrocławiu od 2022, ale już wcześniej regularnie odbywały się tu spotkania translatorskie. W 2024 i 2025 program realizowany był dzięki dotacji MKiDN („Promocja czytelnictwa”). W 2026 roku w cyklu „Laury i ordery” przedstawimy odbiorcom nominowanych i laureatów (niekoniecznie tych najbardziej znanych) nagród za przekład, które w ostatnich latach stały się równie ważne co nagrody autorskie – planujemy rozmawiać o karierze, wpływie wyróżnienia na codzienną pracę oraz specyfice działania w konkretnym języku. Projekt organizowany jest w partnerstwie ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury.
Termin: marzec–listopad 2026
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego.