W dniach 19-31 X w Krakowie odbywa się Conrad Festival, jedno z największych wydarzeń literackich w Polsce. W bogatym programie festiwalu nie zabrakło również wydarzeń poświęconych tłumaczeniu oraz innych imprez z udziałem członków i członkiń STL.
Zestawienie rozmów, paneli i wydarzeń z udziałem osób członkowskich STL:
19 października
godz. 19:00
Ministerstwo Starych Książek, ul. Czysta 16
Płonący dach nad światłami Sarajewa. Klub dyskusyjny
W 1994 roku „Sarajewskie Marlboro” Miljenka Jergovicia wywołało sensację na chorwackiej scenie literackiej. Miejscem akcji kilkunastu krótkich próz było rodzinne miasto autora w czasie najdłuższego w historii nowożytnej oblężenia.Jergović nie opisywał jednak wojennych bębnów, codzienności frontu ani zbrodni. Spadające na miasto bomby stały się tłem znacznie szerszej opowieści: o wojnie pokazującej człowiekowi lustro, w którym dostrzega to, co w nim najgorsze, ale i najlepsze. Jergović ocala ducha miasta i całej Bośni, próbując w ten sposób uchronić je przed zniszczeniem.
Trzydzieści lat później „Sarajewskie Marlboro” odsłania się przed nami w nowym świetle: już nie tylko jako powstający niemal na gorąco zapis czasu wojny, lecz także jako kolejna nieodrobiona lekcja. Jeszcze jedno „nigdy więcej”, które zignorowaliśmy.
Podczas kameralnego klubu dyskusyjnego będziemy mieli szansę na nowo przeczytać prozę Miljenka Jergovicia z zajmującą się na co dzień Bałkanami dziennikarką i literaturoznawczynią Aleksandrą Wojtaszek.
21 października
godz. 14:00
Pałac Potockich, Rynek Główny 20
Książki na indeksach | Agnieszka Graff, Katarzyna Sarek, Taciana Niadbaj
Literatura bywa wywrotowa, a czytanie niebezpieczne – nie tylko my o tym wiemy. Druk i dystrybucja niepożądanych treści wciąż bywają blokowane w krajach autorytarnych, ale i tych oficjalnie demokratycznych. Istniejące już książki, które zdaniem szeroko rozumianej władzy z różnych względów nabrały rewolucyjnego charakteru, trafiają na indeksy. Równocześnie pojawiły się zjawiska nowe. Pierwszym z nich jest „poprawianie” dzieł literackich z uwagi na ich rozmijanie się z dzisiejszą poprawnością polityczną i wykraczanie poza arbitralnie narzucone standardy. Drugie to równie groźna, mimo że oddolna forma cenzury – kultura unieważniania (cancel culture). Zamiast dyskutować, komentować, podejmować konstruktywny spór – odrzucamy, niczego się nie ucząc i ledwie odbiegając od potępianej działalności reżimów.
Apelować o wolne słowo i komentować zjawisko starej i nowej cenzury dzieł literackich będą: Agnieszka Graff, Katarzyna Sarek, Taciana Niadbaj oraz, w roli prowadzącej, Monika Świerkosz.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. Nie obowiązują wejściówki. O możliwości udziału decyduje kolejność przybycia.
Dofinansowano ze środków Ministra i Kultury Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Inne Tradycje.
Współorganizatorami wydarzenia są Dziennik Literacki oraz Polski PEN Club.
godz. 16:00
Scena MOS Teatru Słowackiego, ul. Rajska 12
Wyprawa do jądra ciemności | Aurélien Lozes, Nicolas Presl
Jest taki moment na chwilę przed rozpoczęciem rebelii, kiedy jeszcze nic się nie dzieje, ale już wiadomo, że musi dojść do przełamania obecnego układu sił. Napięcia społeczne i niezgoda na zło stanowią przedmiot namysłu dwóch niezależnych komiksiarzy, a każdy z nich wypracowuje całkowicie autorski język narracji.
Akcja komiksu Auréliena Lozesa, który jako samouk rysował przez dekadę zwykłym długopisem, rozgrywa się w pogrążonym w chaosie Paryżu. Kiedy wydaje się, że mamy do czynienia z intrygującym, ale jednym z wielu kryminałów, Lozes każe odwrócić książkę do góry nogami i zacząć czytać od (nowego) początku. Podwójne śledztwo okaże się wyprawą w poprzek czasu, która przypomni, do jak strasznych czynów zdolna jest ludzkość.
W bogatym repertuarze Nicolasa Presla znalazła się m.in. dystopia, w której najbiedniejsze społeczności imigrantów stanowią tanią siłę roboczą. Wpuszczając do miasta zombie – mężczyzn będących ofiarami zachodniego wyzysku, autor zastanawia się, co może się stać, kiedy mur, który nas dzieli, runie pod wpływem furii żywych trupów i jak szybko można go odbudować w wyższej i mocniejszej formie.
Przesłanie tych opowieści rozciąga się na inne czasy i miejsca świata, bo obaj komiksiarze docierają do samego jądra ciemności, bezwzględnie obnażając bestialską stronę ludzkiej natury. Aurélien Lozes i Nicolas Presl opowiedzą o tym w rozmowie z Elżbietą Janotą.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. Nie obowiązują wejściówki. O możliwości udziału decyduje kolejność przybycia.
Spotkanie w języku francuskim z tłumaczeniem na język polski i angielski.
22 października
godz. 20:00
Scena MOS Teatru Słowackiego, ul. Rajska 12
Co dzień jedna więcej | Cristina Rivera Garza
Musiały minąć trzy dekady zanim Cristina Rivera Garza zdołała podjąć się udokumentowania oraz rekonstrukcji życia i śmierci Liliany – swojej młodszej siostry, która w wieku dwudziestu lat padła ofiarą kobietobójstwa. Sprawcą (nieskazanym, postępowanie szybko umorzono) był zaborczy chłopak, z którym dziewczyna nie chciała pozostawać dłużej w relacji. Opowiedziana przez autorkę historia jest hołdem dla zamordowanej, symbolicznym dochodzeniem sprawiedliwości, krzykiem niezgody na przemoc, której kobiety stają się ofiarami wyłącznie ze względu na swoją płeć (według badań w Meksyku jest ich średnio od jednej do dwóch dziennie), a także bierność systemów mających jej zapobiegać.
O sprawczości pisarskiego aktu, który trzyma przy życiu autorkę, ocala pamięć o opisanej i oddaje głos wszystkim skrzywdzonym kobietom, Cristina Rivera Garza opowie w rozmowie z Tomaszem Pindlem.
Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny. Nie obowiązują wejściówki. O możliwości udziału decyduje kolejność przybycia.
Spotkanie w języku hiszpańskim z tłumaczeniem na język polski i angielski.
Partnerem wydarzenia jest Instytut Cervantesa w Krakowie.
23 października
godz. 14:00
Pałac Potockich, Rynek Główny 20
Moralizna i antymoralizna w literaturze dziecięcej | Pija Lindenbaum, Agnieszka Misiak
Prowadzenie: Anna Maria Czernow
W książkach dla dzieci łatwo o moralizowanie. Czy jest ono konieczne, czy można go uniknąć? Czy dzieci chcą znajdować pouczenia w książkach, które czytają? Jakie są ich sposoby na radzenie sobie z tymi narracjami? A także: czy szkolne lektury na pewno muszą mieć edukacyjny charakter?
O moralizatorstwie i dydaktyzmie obecnych w książkach dla dzieci porozmawiają szwedzka mistrzyni literatury dziecięcej Pija Lindenbaum i autorka bestsellerowych tytułów dla najmłodszych podszytych psychologiczną ekspertyzą Agnieszką Misiak.
Zapraszamy na spotkanie nauczycielki i nauczycieli, edukatorki i edukatorów, animatorki i animatorów kultury oraz wszystkie osoby pracujące z literaturą dziecięcą.
Wydarzenie odbywa się w ramach projektu CloserTogether: UNESCO Cities of Literature in Cooperation – współpracy pomiędzy Miastami Literatury UNESCO: Göteborgiem, Lwowem, Wilnem, Krakowem, Odessą i Wrocławiem. Projekt jest finansowany przez Region Västra Götaland w Szwecji.
Spotkanie tłumaczone konsekutywnie na język polski.
Wstęp wolny
24 października
godz. 14:00
Graficzne „ja” Gombrowicza | Andrzej Wolski, Jacek Woźniak
Prowadzenie: Tomasz Pindel
Przewrotnie – więc jak najbardziej w duchu Witolda Gombrowicza – biografia graficzna tego twórcy ukazała się najpierw we Francji, gdzie od lat żyją i tworzą Andrzej Wolski i Jacek Woźniak. Transatlatykiem dotrze i do nas, zapraszamy więc na polską premierę książki „Ja, Gombrowicz”, wywrotowej opowieści o pisarzu, który wskrzesił absurd w rzeczywistości sparaliżowanej traumą wojny. To opowieść o rewolucjoniście i wygnańcu, pisarzu osobnym i literaturze przekraczającej granice kontynentów.
Z twórcami scenariusza i ilustracji o wychodzeniu za horyzont porozmawia Tomasz Pindel
godz. 16:00
Pałac Potockich, Rynek Główny 20
Przekład jako nieposłuszeństwo. Spotkanie z tłumaczami CELA
Goście panelu: Patrycja Chajęcka, Zofia Kręc, Amina Niepsuj-Wood, Aleksander Podgórny, Marta Talacha, Justyna Sterna, Aleksandra Wójcik, Magdalena Ukrainets, Paulina Zając
Czy wierny tekstowi tłumacz jest winny posłuszeństwo autorowi oryginału? Czy wprowadzanie poprzez przekład nowych dykcji i głosów do rodzimej literatury jest formą nieposłuszeństwa tłumacza wobec kanonu? Czy wykonywanie pracy tak mocno zagrożonej przez nowe technologie jest walką z wiatrakami? A może stanowi przykład godnego podziwu nonkonformizmu, najwyższą formę literackiego buntu? Postawa młodych tłumaczy prezentujących czytelnikom dzieła debiutantów spoza dominującej angielszczyzny jest bez wątpienia niepokorna. Jak rozumieją swoją pracę i jak ich stosunek do niej ewoluuje wraz z rozwojem zawodowej kariery? Na ten temat podyskutują uczestnicy tegorocznych działań w ramach projektu Connecting Emerging Literary Artists (CELA) – międzynarodowej inicjatywy wspierającej przekład literacki z języków europejskich: bułgarskiego, czeskiego, hiszpańskiego, niderlandzkiego, polskiego rumuńskiego, serbskiego, słoweńskiego, ukraińskiego oraz włoskiego.
Projekt CELA został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Kreatywna Europa oraz ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
godz. 18:00
Pałac Potockich, Rynek Główny 20
Głosy nowego pokolenia tłumaczy. Spotkanie z absolwentami programu mentoringowego Translatorium
Prowadzenie: Magda Heydel
Goście: Ludwika Bukowiec, Natalia Postek, Aleksy Ziółek
Translatorium powstało z myślą o osobach zainteresowanych przekładem literatury obcej na język polski, które mają na koncie nie więcej niż jeden opublikowany przekład dzieła literackiego. Celem programu jest rozwijanie warsztatu tłumaczeniowego oraz pogłębianie refleksji nad przekładem literackim. Program pozwala młodym tłumaczkom i tłumaczom nawiązać kontakty z wydawcami oraz koleżankami i kolegami po fachu.
Na Festiwalu Conrada uczestniczki i uczestnicy opowiedzą o swoich doświadczeniach przekładowych, pracy z tekstem literackim oraz współpracy z mentorkami i mentorami podczas piątej edycji programu Translatorium współorganizowanego przez Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, Centrum Badań Przekładoznawczych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Krakowskie Biuro Festiwalowe. Mentorami piątej edycji Translatorium byli: Karolina Drozdowska (j. norweski), Tomasz Kwiecień (j. włoski), Hanna Jankowska (j. arabski).
Wstęp wolny
25 października
godz. 17:00
Żydowskie Muzeum Galicja, ul. Dajwór 18
Janina Katz: krytyk zbuntowany? | Bogusława Sochańska, Łukasz Tischner
Prowadzenie: Dorota Siwor
Janina Katz jako powieściopisarka i poetka zasila grono autorek i autorów literatury skandynawskiej, jednak w swych utworach najczęściej przygląda się dramatom polsko-żydowskiego losu, a jej wszechstronna działalność pisarska jest częścią polskiej kultury. Współtworzyła ją przed emigracją w 1969 roku i później, kiedy dała się poznać jako zadziorna recenzentka i publicystka. Przejrzystość wywodu autorki, humor, zaskakujące pointy, a równocześnie przeświadczenie, że literatura pozwala podejrzeć działanie „ręki losu” to cechy rozpoznawcze jej tekstów. Nie brakuje tu wybitnych postaci świata literackiego – Grynberga, Filipowicza, Krynickiego, Mrożka, Szymborskiej, Toporskiej. A obok nich także znajomych i przyjaciół z Krakowa i Kopenhagi, którym przygląda się ze współczuciem, rozbawieniem i – tak samo jak sobie – bez taryfy ulgowej.
O wyborze tekstów Janiny Katz „Życie należy się literaturze. Szkice i eseje” z Dorotą Siwor rozmawiać będą Bogusława Sochańska i Łukasz Tischner.
Książka została wyróżniona Nagrodą Krakowa Miasta Literatury UNESCO.
29 października
godz. 18:00
Główna Księgarnia Naukowa, ul. Podwale 6
Literackie prowokacje Su Tonga | Katarzyna Sarek
Prowadzenie: Amelia Sarnowska
„Ryż” to najważniejsze dzieło jednego z najbardziej prowokacyjnych współczesnych pisarzy chińskich – Su Tonga. Fabuła powieści jest osadzona w dotkniętych głodem Chinach lat 30. XX wieku. Opowiada o losach mężczyzny z chłopskiej rodziny, który przez małżeństwo wchodzi do zamożnego klanu ryżowych potentatów i doprowadza go do upadku przez swoje niepohamowane żądze.
Bohater łamie wszystkie zasady, wywraca na nice przyjęte przez społeczeństwo wartości i w końcu sam pada ofiarą cyklu przemocy, który pomógł stworzyć. W tym świecie ryż staje się żywnością i walutą, afrodyzjakiem i instrumentem tortur, symbolem wszystkiego, co dobre. Jest też narzędziem zbrodni.
O wściekłej energii twórczej, a jednocześnie precyzji władania piórem i emocjami czytelników przez Su Tonga z tłumaczką Katarzyną Sarek rozmawiać będzie Amelia Sarnowska.