Zachęcamy do zapoznania się z cyklem podkastów „Nie takie obce – rozmowy o przekładzie”, realizowanym przez „Dziennik Literacki”.
„Dziennik Literacki” to portal internetowy działający od maja 2025 roku pod egidą Instytutu Książki. Jego główną ideą jest stworzenie przestrzeni dla szeroko rozumianej krytyki literackiej poprzez publikację różnorodnych tekstów oraz podkastów o książkach. Wśród audycji poświęconych rozmaitym lekturom znajdziemy cykl poświęcony tłumaczeniom: „Nie takie obce – rozmowy o przekładzie”. Gospodarzami podkastu są Szymon Kloska, krytyk i aktywista literacki, i Maja Gańczarczyk, tłumaczka, promotorka książek i redaktorka. Część audycji powstała we współpracy z STL.
Opracowanie odcinków poświęconych przekładowi (oraz pełną listę wszystkich tytułów audycji – dostępną poniżej) sporządziła praktykantka STL-u, Agnieszka Jędrkowiak.
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie #1 (20.05.2025)
W pierwszym odcinku podkastu prowadzący rozmawiają z Riną Bodankin, tłumaczką literatury polskiej na język hebrajski. Gościni opowiedziała o sytuacji przekładów polskich powieści w Izraelu zarówno teraz, jak i w latach dziewięćdziesiątych minionego wieku, o stawianiu pierwszych kroków w zawodzie tłumacza oraz o swoich planach na przyszłość. Wspomniała również o trudnościach i wyzwaniach płynących z przekładania między dwoma tak różniącymi się od siebie systemami językowymi.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/0tnNOlBMPvPZ4YJxQ1nBQK?si=eMoBgrSTTSW-sP6I_7QmFw
YouTube: https://youtu.be/fyDExdB8tUo?si=rJgfkhi68dUgODHc
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie #2 (13.06.2025)
Gościnią drugiego odcinka była Hanna Jankuta, pochodząca z Białorusi autorka i tłumaczka z języków polskiego i angielskiego. W rozmowie z Szymonem Kloską i Mają Gańczarczyk wspomniała o swoich pierwszych przekładach, o wielojęzycznym środowisku, w którym dorastała, i o miejscu, jakie w jej własnej twórczości zajmuje polskość. Głównym tematem tego odcinka były jednak wynikające z sytuacji politycznej problemy autorów i tłumaczy w Białorusi po 2020 roku, a także swoisty renesans literatury białoruskiej na emigracji.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/1cYCijzMaqC8lH6wWQLQhY?si=6d97Sb9FQd2uQPe4Bz6kHg
YouTube: https://youtu.be/w9q2Ol3tMjM?si=x1h1SA2lhtm2R1ML
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | Mr. Tłumacz #3 (25.07.2025)
Kolejnym gościem podkastu – a jednocześnie pierwszym, który tłumaczy na język polski – był Jerzy Jarniewicz. Rozmowa ta dotyczyła różnych wymiarów przekładu – wędrówki między dwoma światami, dążenia do zachowania obcości, konieczności refleksji nad przekładem oraz przede wszystkim tego, że przekład nigdy nie jest całkowicie gotowy.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/2oLtkPmJEwJhOgxKzrudWo?si=CmNW14Z0Rxq0PmKwzIh5Ew
YouTube: https://youtu.be/7B8DXdI5ypA?si=DQoasnIVpAADhko9
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | Filip Dimevski #4 (15.08.2025)
Filip Dimevski jest pochodzącym z Macedonii redaktorem, założycielem wydawnictwa Begemot ze Skopje oraz tłumaczem literatury polskiej, a także gościem czwartego odcinka podkastu. W rozmowie z gospodarzami audycji opowiedział o ścieżce, która doprowadziła go do studiowania polonistyki i rozpoczęcia pracy z przekładem, a także o życiu kulturalnym i przyszłości polskiej literatury w Macedonii.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/2O68z1zSLSqy6cpqkZYSFR?si=Zcp5l7cTR_-aDDIwES9iOg
YouTube: https://youtu.be/AHN5UrfT9_w?si=9PjcdN0Zkk17utRA
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | Europa w przekładzie #5 (7.11.2025)
Piąty odcinek podkastu jest nagraniem rozmowy Katarzyny Janusik i Szymona Kloski z tłumaczami nominowanymi do Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus – Iwoną Boruszkowską, Dorotą Jovanką Ćirlić, Dorotą Bogusławą Horodyską, Agnieszką Kowaluk, Martą Perlikiewicz i Danielem Łubińskim. Rozmówcy dyskutowali na temat małych języków i publikowanej w nich literatury, wyjaśniali, dlaczego związali z nią swoją pracę przekładowczą, a także opowiadali o współpracy i walce z wydawcami oraz o istotnej roli wspólnoty.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/1EBLeioSbhTZkKp9coc2r6?si=nLksfoaxT4CCeFhKruEcHw
YouTube: https://youtu.be/315u4w5HxFY?si=gre1Avs2cCmvzB9Z
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | O krytyce przekładu i nie tylko #6 (28.11.2025)
Szósty odcinek jest rozmową zorganizowaną w ramach Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie we współpracy ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury. Rozmówcami Szymona Kloski byli Agnieszka Grabowiecka-Nowak, Agnieszka Myśliwy i Maciej Studencki. Główny temat dyskursu stanowiła konieczność dokonywania krytyki przekładu, nie tylko z perspektywy akademickiej. Poruszono także takie wątki jak: działalność Stowarzyszenia i jego wpływ na rynek wydawniczy w Polsce, akcja Tłumacze na okładki, wychodzenie tłumaczy z cienia i ich walka o widoczność czy bezwzględna potrzeba tworzenia nowych przekładów klasycznych tekstów.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/0EaIhz6pCzeJ22P6PU1wvl?si=Ia44qYb_RAKFwpBfePd4Tg
YouTube: https://youtu.be/tsjqkxCM7GU?si=PQik1toWEPzJ1bOo
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | Kulisy translatorskiej sztuki komiksowej #7 (17.02.2026)
Siódmy odcinek jest nagraniem rozmowy Tomasza Pindla z Martą Dudą-Gryc i Marcelim Szpakiem, która odbyła się podczas Targów Książki w Łodzi i została zorganizowana we współpracy ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury. Rozmawiano o literackim obliczu komiksu i wynikającej z niego specyfice tłumaczenia, o tym, dlaczego tłumacz powinien być również czytelnikiem, a także o trudnościach warsztatowych, jakie nieodłącznie wiążą się z przekładaniem komiksów i z koniecznością zachowania zgodności tekstu z szatą graficzną oryginału. Goście opowiedzieli też o tym, w jaki sposób zostali tłumaczami, a także, na zakończenie, podzielili się ze słuchaczami kilkoma radami dotyczącymi stawiania pierwszych kroków w dziedzinie przekładu komiksów.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/7CybW9vKYypxCcZU6qMGtr?si=TYyxZ_NfS8eE0TJEfU8Mpg
YouTube: https://youtu.be/qRI8QrU-yEk?si=f7ApDH7xAaD2MYRY
[aktualizacja: 29.03.2026]
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie | Przekłady codzienności. O tłumaczeniach literatury środka #8 (24.03.2026)
„Czy literaturę środka tłumaczy się łatwiej niż literaturę wysoką? O przekładaniu bestsellerów, potoczności, rytmu i oczekiwań czytelników rozmawiają Agnieszka Grabowiecka-Nowak, Rafał Lisowski, Zofia Szachnowska-Olesiejuk i Filip Sporczyk. To także rozmowa o odpowiedzialności tłumacza i o tym, dlaczego krytyki przekładu wciąż jest tak mało. Nagranie z Łódzkich Targów Książki we współpracy ze Stowarzyszeniem Tłumaczy Literatury”.
Spotify: https://open.spotify.com/episode/6ksI6qyaDbEMbmuCcuAy9x
YouTube: https://youtu.be/qRI8QrU-yEk?si=f7ApDH7xAaD2MYRY
[opis odcinka 8. ze strony „Dziennika Literackiego”]
Pełna lista podkastów „Dziennika Literackiego” (podzielona tematycznie, według cykli audycji):
Światy czytamy nowe
- Jaka jest, nikt nie widzi: weird fiction #1 (20.05.2025)
- Opowiadania: Alpaka i Fantazmaty #2 (11.07.2025)
- Bruno Schulz #3 (21.11.2025)
- Groza sieciowa #4 (6.02.2026)
Brakarnia
- Brakarnia #1 (20.05.2025)
- Ostrożnie, arcydzieło! #2 (6.06.2025)
- Anna Arno o Lydii Davis #3 (18.07.2025)
- Komu jeszcze brakuje dramatu? #4 (8.08.2025)
- Siłaczki #5 (22.08.2025)
- Ciała niebieskie #6 (19.09.2025)
- Stare kobiety #7 (10.10.2025)
Nie takie obce – rozmowy o przekładzie
- Nie takie obce – rozmowy o przekładzie #1 (20.05.2025)
- Nie takie obce – rozmowy o przekładzie #2 (13.06.2025)
- Mr. Tłumacz #3 (25.07.2025)
- Filip Dimevski #4 (15.08.2025)
- Europa w przekładzie #5 (7.11.2025)
- krytyce przekładu i nie tylko #6 (28.11.2025)
- Kulisy translatorskiej sztuki komiksowej #7 (17.02.2026)
Teksturion
- Czym są Zu ziny? #1 (24.05.2025)
- O! Purnonsens Łukasza Kaniewskiego #2 (27.06.2025)
- Witaj, bierny wampirze! #3 (29.08.2025)
- Zapraszamy na Konklawe Świerszczyków! #4 (17.10.2025)
- Znak od Heinricha Bölla #5 (12.12.2025)
- Zadziwiające maski cz. 1 #6 (16.01.2026)
- „Niemy wrzask!” #7 (27.02.2026)
Humanistyka na mieście
- (jednak z odniesieniem do awangardy) #1 (30.05.2025)
- Jak się myśli literaturą #2 (12.09.2025)
- Aborcja i demokracja #3 (24.10.2025)
- Rozbieżne emancypacje #4 (14.11.2025)
- Męskości w polskiej prozie emancypacyjnej po 1989 roku #5 (6.03.2026)
Gdzie mieszkają książki
- Gdzie mieszkają książki #1 (20.06.2025)
- Z Krainy Złotych Pól #2 (30.01.2026)
Redakcyjne rozmowy
- Carson McCullers – „Komu ukazał się wiatr” #1 (4.07.2025)
- Walerian Pidmohylny – „Miasto” #2 (1.08.2025)
- Leonora Carrington – „Trąbka do słuchania” #3 (5.09.2025)
- Santiago Roncagliolo – „Noc szpilek” #4 (26.09.2025)
Występy gościnne
- Szycie życia #1 (3.10.2025)
- Z Davos do Sokołowska #2 (5.12.2025)
- Życie codzienne kobiet w PRL #3 (19.12.2025)
- Trafostacja #4 (26.12.2025)
- Ciemny, ciemny las #5 (2.01.2026)
- Adaptacje sceniczne #6 (9.01.2026)
- Dać czas literaturze #7 (23.01.2026)
- Utwory dramatyczne dla młodzieży #8 (3.02.2026)
- Mieszczanie, dekadenci, literaci. o powieści „Buddenbrookowie” #9 (10.02.2026)
- Książki zbójeckie #10 (20.02.2026)
- Na czym polegał konserwatyzm Thomasa Manna #11 (24.02.2026)
- „Stella Maris” Iljasa Churiego #12 (3.03.2026)
Fakcje
- Wańkowicz. Życie na kraterze #2 (13.02.2026)
- Między faktem a formą #1 (31.10.2025)