Z okazji Europejskiego Dnia Języków i Międzynarodowego Dnia Tłumacza Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury zorganizowało w Warszawie cztery wydarzenia obejmujące warsztaty przekładowe i dyskusje panelowe. Spotkania, które w tym roku odbywały się we współpracy z EUNIC (Stowarzyszenie Narodowych Instytutów Kultury Unii Europejskiej) pod hasłem „Języki Jednoczą”, pokazały różnorodność pracy tłumacza: od przekładu trudnej prozy, przez ponowne tłumaczenie klasyki, po tłumaczenie gier. Wszystkie łączyło pytanie o to, co dziś znaczy i czego wymaga ta profesja.
25 września odbyły się warsztaty przekładu literackiego wokół twórczości Elfriede Jelinek, które poprowadził Ryszard Turczyn. Współorganizatorem wydarzenia było Austriackie Forum Kultury. Część praktyczną poprzedziło wprowadzenie w specyfikę pisarstwa autorki. Głównym punktem spotkania była praca warsztatowa nad pierwszym rozdziałem utworu „Unter Tieren”. Uczestnicy, którzy wcześniej nadesłali własne próbki przekładu, mieli okazję skonfrontować zastosowane rozwiązania i poddać je wspólnej analizie. Dyskutowano o wyzwaniach tłumaczeniowych – począwszy od samego tytułu, aż po niuanse stylistyczne, które przesądzają o tym, co w tekście jest „jelinkowe”. Podczas spotkania nie zabrakło także dyskusji nad przyszłością zawodu tłumacza w dobie AI.




Kolejny tydzień rozpoczął się dyskusją panelową „Nowe przekłady klasyki – po co i dlaczego”. W rozmowie, która odbyła się 28 września, wzięli udział Gabriel Borowski, Katarzyna Łakomik oraz Wojciech Charchalis, a rozmowę poprowadził Filip Sporczyk. Paneliści rozmawiali o specyfice ponownego przekładu dzieł należących do kanonu literackiego, wyzwaniach stojących przed tłumaczami oraz recepcji klasyki w polskojęzycznym środowisku. Punktem wyjścia do dyskusji było również pytanie o to, czym właściwie jest „klasyka” i dlaczego wciąż sięgamy po nowe przekłady znanych dzieł.




29 września odbył się warsztat przekładowy „Jak lokalizować gry i nie zwariować”, który poprowadził Jakub Radzimiński, od lat zajmujący się przekładem anglojęzycznej literatury fantastycznej i popularnonaukowej, ale też lokalizacją gier. Punktem wyjścia był scenariusz znany z branży: gra była już tłumaczona, ale z jej aktualizacją klient zgłasza się do nowego tłumacza. Pytanie brzmiało: co może pójść nie tak?

Cykl wydarzeń zamknęła dyskusja panelowa poświęcona współczesnej prozie autoterapeutycznej, która często jest próbą uleczenia ran pokoleniowych. Punktem wyjścia do rozmowy było pytanie o to, czym dla tłumacza jest praca z tekstem, który bywa seansem spirytualistycznym – rozmową z duchami przodków, ale też formą odsłonięcia przemilczanych kart historii. Intymne, rodzinne opowieści okazywały się nierozerwalnie splecione ze wstydliwymi epizodami z przeszłości Czechosłowacji, Włoch czy Finlandii. W spotkaniu wzięli udział tłumacze: Sebastian Musielak (z języka fińskiego i angielskiego), Anna Radwan-Żbikowska (z języka czeskiego) oraz Tomasz Kwiecień (z języka włoskiego), a w roli ekspertki wystąpiła psychoterapeutka Cveta Dimitrova. Rozmowę poprowadziła Luiza Krolczuk, tłumaczka literatury włoskiej. Połączenie perspektywy warsztatu translatorskiego z perspektywą psychoterapeutyczną pozwoliło spojrzeć na przekład jako na doświadczenie wykraczające poza kwestie czysto językowe: tłumacz, wchodząc w cudzą traumę i rodzinną pamięć czy studiując literackie obrazy przemocy, musi mierzyć się z ich emocjonalnym ciężarem.





Wszystkie wydarzenia zorganizowane w ramach tego cyklu pokazały, że przekład to nie tylko praca nad słowem, ale także rozmowa o pamięci, kanonie i nowych technologiach. Spotkania stały się okazją do wymiany doświadczeń między tłumaczami różnych języków, gatunków i specjalizacji.
opracowanie: Victoria Grabowska i Martyna Kukuła – praktykantki w redakcji STL
Zdjęcia: Agata Steifer i Victoria Grabowska

