W pierwszym kwartale marca 2025 Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury przeprowadziło trzecią edycję badania sytuacji zawodowej tłumaczy literatury. Pierwsza edycja obejmowała lata 2018-2019, druga natomiast lata 2020-2022.

Analiza została przygotowana w oparciu o dane 721 umów z lat 2023-2024 przekazane przez 230 osób, czyli jedną piątą ogółu osób aktywnie tłumaczących literaturę w Polsce. Tradycyjnie już pytaliśmy ankietowanych o wykształcenie, liczbę opublikowanych przekładów, przynależność do Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, udział dochodów z przekładu literackiego w dochodach ogółem, uzyskiwane wynagrodzenia z tytułu wypożyczeń bibliotecznych i repartycji indywidualnych, prowadzenie działalności gospodarczej, świadczenia zdrowotne i emerytalne, a także o przedmiot zawieranych umów, czas trwania licencji, rodzaje publikacji, stawki za wykonanie przekładu i udzielenie prawa do korzystania z niego, oraz o inne formy wynagrodzenia.

Raport pokazuje, że systematycznie spada liczba umów, w których tłumaczki i tłumacze zrzekają się praw do przekładu na zawsze. Trzy czwarte umów na wykonanie przekładu zakłada powrót praw do autorki/autora przekładu po upływie czasu określonego w umowie. Co ciekawe, spadł też w ostatnim czasie okres, przez jaki zleceniodawca może rozporządzać prawami do przekładu: mediana wynosi już nie siedem, a sześć lat.

Mediana stawek wyniosła 850 zł za arkusz autorski. Oznacza to, że połowa stawek w zbiorze była wyższa od tej wartości. 25% stawek przekroczyło 920 zł. Tylko co czwarta stawka okazała się niższa niż 750 zł. Stawki wzrosły więc od czasu ostatniego badania, dane wskazują jednak, że wzrost ten nie nadąża za wzrostem przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce (2020=100, średnia stawka za arkusz autorski w 2024=110,2, przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2024=158,3).

Zachęcamy do pobrania szczegółowego raportu i zapoznania się z nim.