Międzynarodowy Dzień Tłumacza, ustanowiony na 30 września z okazji wspomnienia św. Hieronima – bardziej lub mniej symbolicznego patrona tłumaczy – jak co roku był dla wszystkich pasjonatów oraz twórców przekładów dniem bardzo ważnym. Tegoroczne święto przekładu obchodzone było na różne sposoby, w różnych miejscach w Polsce – by każdy zainteresowany mógł znaleźć coś dla siebie.
27 września 2024 roku w Mazowieckim Instytucie Kultury w Warszawie odbyły się poświęcone tłumaczeniom warsztaty i koncert, a także niezwykła zabawa w przekład, w której udział wzięły dwie świetne tłumaczki z języka czeskiego – Elżbieta Zimna (STL) i Agata Wróbel (STL). Pojedynek na przekład (jak nazwano owe spotkanie) poprowadził Mariusz Szczygieł, a translatorskich zmagań z humorystycznym opowiadaniem Petra Šabacha “Miserere”, jakie podjęły Elżbieta Zimna i Agata Wróbel, można posłuchać w podcaście STL “Na przekład”.
Jednak przed pojedynkiem pań, o godzinie 16:00 odbyły się równolegle dwa warsztaty dla początkujących tłumaczy. Warsztaty “Porca miseria! czyli wyzwania i problemy tłumacza literatury włoskiej” poprowadziła tłumaczka z języka włoskiego Ewa Nicewicz (STL), podczas gdy tłumaczka literatury niemieckojęzycznej Małgorzata Słabicka-Turpeinen (STL) podjęła próbę uporania się niełatwym tematem przekładów literatury dziecięcej, w czasie spotkania “Tłumacz w krainie czarów: warsztaty przekładu literatury dziecięcej”.
Tego samego dnia wieczorem, o godzinie 20:00, odbył się “Koncert piosenki nie tylko francuskiej”, w czasie którego Filip Łobodziński (STL) i Stanisław Waszak (STL) wykonali (to znaczy: zagrali, zaśpiewali, opowiedzieli) swoje przekłady francuskich i amerykańskich poetów-bardów. W ich repertuarze znaleźli się tak znakomici autorzy jak Brassens, Gainsbourg, Dylan i Waits, a niebanalne interpretacje (i przekłady!) tychże poetów i muzyków dowiodły, że grać i śpiewać każdy (tłumacz) może!
Spotkania z przekładem odbywały się nie tylko tego jednego dnia, ale przez cały tydzień, w warszawskich księgarniach. Tłumacze i tłumaczki opowiedzieli o swoich przekładach, podzielili się ulubionymi (albo tymi najbardziej problematycznymi) fragmentami tłumaczonych przez siebie książek, przybliżyli sylwetki ich autorek oraz autorów, a nieraz także kultury i języki, w których powstały tłumaczone przez nich teksty. W spotkaniach wzięli udział następujący tłumacze i tłumaczki:
Dominika Cieśla-Szymańska (STL) z książką Olivii Laing przetłumaczoną jako „Republika ciał” oraz Anna Dzierzgowska (STL) z „Dziennikami raka” autorstwa Audre Lorde. Spotkanie poprowadziła Katarzyna Makaruk (STL).
Bogumił Luft opowiadał o tłumaczeniu książki Luciana Boi, „Koniec Zachodu? W stronę jutrzejszego świata”. Spotkanie poprowadził Jacek Głażewski.
Irena Makarewicz (STL) z książką „Szkoła biednych”, której autorem jest Sándor Márai. Spotkanie poprowadziłą Anna Karczewska.
Agnieszka Rembiałkowska (STL) opowiedziała o „Słowniku języka angielskiego” autorstwa Akviliny Cicėnaitė. Spotkanie poprowadziła Joanna Tabor.
Jerzy Koch (STL) z poezją Miriam Van hee: „Utrata czasu. Wiersze z lat 1996-2022”. Przetłumaczone wiersze czytała Monika Pikuła.
Rafał Bukowicz z książką „Tego pokoju nie da się zjeść”, której autorem jest Nicol Hochholczerova. Spotkanie poprowadziła Dorota Konowrocka-Sawa (STL).
Tak huczny program warszawskich obchodów Międzynarodowego Dnia Tłumacza możliwy był dzięki wsparciu Stowarzyszenia EUNIC oraz Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce.
To jeszcze nie wszystko, gdyż poza Warszawą również miało miejsce kilka ciekawych wydarzeń, poświęconych tłumaczeniu literackiemu. W Poznaniu obchody Międzynarodowego Dnia Tłumacza zapoczątkowało spotkanie z Martą Petryk (STL), która w rozmowie z Natalią Kołaczek (STL) opowiedziała o tłumaczeniu powieści fantasy autorstwa Siri Pettersen. Spotkanie odbyło się 23 września w Domu Bretanii. W Centrum Kultury Zamek miało miejsce spotkanie z cyklu “Wierni, piękni, niewidzialni”. W ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Tłumacza, 1 października o godzinie 18:00, odbyło się spotkanie z Ireną Makarewicz (STL), tłumaczką literatury węgierskiej, autorką przekładów twórczości Sándora Máraiego. Z Ireną Makarewicz rozmawiała Kinga Piotrowiak-Junkiert (STL).
O Międzynarodowym Dniu Tłumacza można było usłyszeć również na antenie poznańskiego radia. 2 października gościem audycji “Zaczytaj się z Radiem Poznań” był tłumacz z języka angielskiego Waldemar Łyś. Rozmawiali z nim Joanna Divina i Jerzy Piasny, a tematem ich rozmowy była rola tłumacza w odbiorze obcej literatury i kultury. Celem audycji było przybliżenie słuchaczom trudów (ale i przygód), jakie napotyka na swojej drodze autor przekładów.
We Wrocławiu w dniach 29-30 września odbyły się dwudniowe warsztaty „Zusammen do celu” oraz dyskusja panelowa poświęcona polskim przekładom literatury niemieckojęzycznej. Debatę poprowadziła Małgorzata Słabicka-Turpeinen (STL), a gośćmi byli Kamil Idzikowski (STL), Katarzyna Łakomik (STL), Ewa Mikulska-Frindo (STL) oraz Mark Ordon (STL). Więcej na ten temat: TUTAJ.
30 września, w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku, Zofia Szachnowska-Olesiejuk (STL) i Maciej Studencki (STL) wzięli udział w spotkaniu zatytułowanym “Języki zmian”. Tematem spotkania były trudne nieraz do przetłumaczenia kwestie językowe, związane z przemianami społecznymi – z dyskursem feministycznym oraz rasowym, a także te związane z tożsamością płciową i seksualną. Spotkanie poprowadziła Aga Zano (STL).
Obchody Międzynarodowego Dnia Tłumacza zostały uwiecznione w wielu relacjach. Oto link do rozmowy z Jerzym Kochem, tłumaczem z języka niderlandzkiego wierszy Miriam Van hee. Rozmowę prowadzi Dorota Konowrocka-Sawa (STL). Wiersze Miriam Van hee czyta Monika Pikuła. https://www.youtube.com/watch?v=btvYsK_ffrg&t=2668s